Uzgoj i setva starih domaćih sorti bundeva - sadi pa zaradi

Vegetacioni period bundeve traje duže nego kod tikve, tako da se ona uglavnom gaji u ravničarskim predelima, a iznad 500 m daje samo nedozrele plodove. Traži potpunu osvetljenost, dobru ishranu i vlagu. Osetljiva je na mraz. To je biljka izrazito toplog klimata. Čini se da ne postoji biljka koja se lakše gaji i uzvraća obiljem plodova.

Gaji se radi ploda koji može biti težak i preko 10 kg (nisu retki primerci mase od 50 i više kilograma) i semena iz kojeg se hladnim postupkom cedi ulje. Kod nas je zastupljena kao pridruženi usev (međuusev) kukuruzu ili na okućnicama i seje se u isto vreme.

Ovo je biljka sa vrežama dugim i do 7 ili 8 m, a savremena selekcija teži njihovom skraćivanju radi postizanja većeg prinosa i lakše primene agrotehničkih mera. List je širok, nasađen na duge peteljke. Cvetovi su žuti, krupni i lončasti. Zbog izraženog medenja, dobra je paša za pčele kada se vrši i oprašivanje dvodomih cvetova.

Cveta u julu i avgustu, a sazreva tokom septembra i oktobra. Cvet je otvoren od zore do 10 ili 11 sati pre podne, kada se zatvara. Svaki dan cvetaju drugi cvetovi. Najčešće se sreću botanički tipovi krupnih plodova, glatke ili slabo segmentirane površine, beličaste ili olovnosive boje kore, žuto-narandžastog mesa i belog semena. Oblik ploda može biti eliptičan, spljošten, okrugao, loptast i u obliku hrastovog žira ili turbana. Žuta boja mesa (endokarp) potiče od karotenoidnih jedinjenja.

Iz semena se cedi ulje (38% do 39%) tamnozelene boje sa crvenim prelivima. Uljane sorte daju oko 48% zlatnožutog ulja.

Cucurbita pepo convarietas citrullinina – varietas styriaca (bundeva golica) ima žuto-zelenu koru, žuto-narandžasto meso i tamnozelene semenke bez spoljašnje opne što omogućava lakše ceđenje. Dobijeno ulje je tamnozeleno sa crvenkastim prelivom i ima specifičan, prepoznatljiv ukus bundevinog semena. Ova sorta bundeve danas se gaji širom sveta, naročito u Ontariju (Kanada). Poznata je pod različitim nazivima i to pečenka, beli dulek, bela misirača, bela buča i bela ludaja. Naziv ludaja potiče iz Vojvodine, jer je ishrana ljudi i stoke sirovim semenom bundeve štetna i izaziva nervnu napetost, razdražljivost i rastrojstvo.   

U ishrani ljudi se koristi pečena i kuvana, a seme u vidu ulja ili pečeno. Domaćim životinjama se daje sirova i isitnjena, kao i uljane pogače, u kompoziciji dnevnog obroka hrane i posebno izmrvljeno celo seme kao antihelmintik (protiv crevnih parazita).

Setva

Obrada zemljišta za gajenje bundeve treba da bude duboka i to od 34 do 40 cm. Obavlja se u jesen, kao i osnovno đubrenje stajnjakom (40 do 60 t) i dve trećine (oko 100 kg) fosfornih i kalijumovih đubriva. U proleće, pre setve ili rasađivanja sa pripremom zemljišta, treba dodati još po 50 kg čistih hraniva fosfora i kalijuma i 100 do 150 kg azota u nitratnom ili amonijačnom obliku. Seje se na dubini od 2 do 3 cm u proleće kada prođe opasnost od mrazeva. U kontinentalnom delu naše zemlje krajem aprila, a u brdskim predelima tokom maja.

U Opovu, porodica Kirhner proizvodi domaće sorte bundeva, i iz generacije u generaciju se bave povrtarstvom. Uglavnom ciljaju na kvalitet - na primer rade stare sorte, slatke, dobrih za pečenje pita i pravljenje čorbica. U narednom prilogu, pogledajte kako da na zanimljiv način isprobate da li je bundeva dobra, kao to porodica Kirhner gaji, može se reći, organske bundeve.

Tokom hladnih jesenjih i zimskih dana, bundeva je odličan čuvar imuniteta .

 

up
0 korisnika je glasalo.

Dodaj novi komentar

Image CAPTCHA
Unesite znakove koji su prikazani na slici.